دانشگاه تبریز دانش خاک و گیاه 3092-6106 36 2 2026 06 22 Effects of Climate Change on Yield and Yield Risk of Selected Crops in Kurdistan Province اثر تغییر اقلیم بر عملکرد و ریسک عملکرد محصولات زراعی منتخب استان کردستان 19 39 21554 10.22034/sps.2026.71848.1037 FA محمد قهرمان زاده گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. قادر دشتی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. مهرشید کاشفی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0009-0007-4818-7678 ندا یادگار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. پریسا پاکروح ماری سکلودوسکا- کوری، فاندازیون انی انریکو ماتتی، میلان، ایتالیا. Journal Article 1970 01 01 Introduction <br /><br />Climate change poses a significant threat to global agricultural systems, with profound implications for food security and rural livelihoods. This study focuses on Kurdistan Province, a key agricultural region in western Iran, where the production of strategic crops such as wheat, barley, and chickpea is highly vulnerable to climatic variability. The research aims to quantitatively analyze the impact of key climatic parameters-including precipitation, temperature, wind speed, and relative humidity - on both the yield and the yield risk of selected irrigated and rainfed crops. Understanding these relationships is critical for developing adaptive strategies and risk management policies to enhance the resilience of the agricultural sector in the face of changing climate conditions.<br /><br /><br /><br />Materials and Methods <br /><br />The study employs a stochastic production function approach, specifically the Just-Pope framework, which allows for the separate estimation of the effects of inputs on mean yield (production function) and on yield variance (risk function). Panel data from six major agricultural counties in Kurdistan Province (Bijar, Saqqez, Qorveh, Divandarreh, Kamyaran, and Sanandaj) were utilized. The data included annual crop yield statistics for irrigated and rainfed wheat, irrigated and rainfed barley, and rainfed chickpea, alongside monthly climatic variables from local weather stations. Various functional forms (linear, linear-quadratic, Cobb-Douglas, transcendental) were tested. The appropriate panel data estimation method (pooled, fixed effects, or random effects) was selected using the F-Limer test, Breusch-Pagan LM test, and Hausman test.<br /><br /><br /><br />Results and Discussion <br /><br />The empirical results revealed distinct and significant impacts of climatic factors on yield and yield risk. Cumulative growing season precipitation and minimum temperature had a consistent positive effect on the yield of all studied crops. Conversely, maximum temperature and average wind speed during the growing season exerted significant negative effects on yield. Regarding yield risk, precipitation acted as a risk-reducing factor, particularly for irrigated barley and chickpea. In contrast, maximum temperature and wind speed were identified as risk-increasing factors. The highest sensitivity to precipitation variability was observed in irrigated barley, while rainfed barley exhibited the greatest sensitivity to wind speed. Comparative analysis of risk elasticity indicated that barley (both irrigated and rainfed) is generally more vulnerable to climatic fluctuations compared to wheat and rainfed chickpea.<br /><br /><br /><br />Conclusions <br /><br />The findings underscore the substantial and differential influence of climate change on the productivity and stability of major crop systems in Kurdistan Province. The higher climatic risk associated with barley cultivation suggests a strategic shift in cropping patterns toward more resilient crops like wheat could mitigate farmers' exposure to climate-induced losses. Furthermore, adaptive measures such as the adoption of wind-resistant cultivars, the implementation of windbreaks, and the development of climate-informed agricultural extension services are strongly recommended. This study provides an empirical basis for policymakers and agricultural planners to enhance climate risk management and promote the sustainable adaptation of the agricultural sector in the region.<br /><br /> تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از مخاطره‌انگیزترین متغیرهای ساختاری در نظام‌های زیستی-اقتصادی، بخش کشاورزی را که وابستگی شدیدی به شرایط آب و هوایی دارد، به‌طور جدی تحت تأثیر قرار داده است. این مطالعه با هدف تحلیل تأثیر نوسانات پارامترهای اقلیمی بر عملکرد و ریسک عملکرد محصولات زراعی استراتژیک شامل گندم آبی، گندم دیم، جو آبی، جو دیم و نخود دیم در استان کردستان انجام شد. برای دستیابی به این هدف، از رهیافت تابع تولید تصادفی جاست و پاپ و با استفاده از روش داده‌های پانلی برای شش شهرستان عمده تولیدکننده این محصولات استفاده گردید. نتایج حاصل از برآورد مدل‌ها نشان داد که متغیرهای اقلیمی اثرات متفاوتی بر عملکرد و ریسک این محصولات دارند؛ به‌طوری که بارندگی دوره رشد و میانگین دمای کمینه دوره رشد اثر مثبت و معناداری بر افزایش عملکرد کلیه محصولات داشتند. در مقابل، افزایش دمای بیشینه و سرعت باد در دوره رشد، تأثیر منفی و معناداری بر کاهش عملکرد داشتند. از جنبه ریسک، بارندگی به‌عنوان یک عامل ریسک‌کاهنده و سرعت باد و دمای بیشینه به‌عنوان عوامل ریسک‌افزای عملکرد شناسایی شدند. بیشترین حساسیت ریسک عملکرد نسبت به تغییرات بارندگی در محصول جو آبی و بیشترین حساسیت نسبت به سرعت باد در محصول جو دیم مشاهده شد؛ به‌طوری که کشش ریسک عملکرد جو آبی نسبت به بارندگی 1.89- (عامل ریسک‌کاهنده) و نسبت به سرعت باد 6.72 (عامل ریسک‌افزا) برآورد گردید. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که اثرپذیری و ریسک‌پذیری محصول جو (هم آبی و هم دیم) در مقابل تغییر اقلیم بیشتر از گندم و نخود دیم است. بر این اساس، برای مدیریت ریسک و افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی استان کردستان، پیشنهاد می‌شود در الگوی کشت منطقه، برای مدیریت ریسک اقلیمی، توسعه کشت گندم نسبت به جو در اولویت قرار گیرد و برای اراضی مستعد کشت جو، تمهیداتی نظیر استفاده از رقم‌های مقاوم به خشکی و باد و احداث بادشکن در نظر گرفته شود. http://sps.tabrizu.ac.ir/article_21554_58c02ee275906d490e9b03d2f139df36.pdf