اصول اخلاقی نشریه
مقالاتی که در سامانه نشریه ثبت میشوند، در ابتدا از نظر عنوان مقاله، ساختار، مرتبط بودن موضوع و اصالت مورد بررسی قرار میگیرند.همچنین، مقاله از نظر دور بودن از سرقت ادبی نیز ارزیابی میشود. سپس مقاله برای تعیین داور و ارزیابی علمی به اعضای هیئت تحریریه ارسال میشود. همه عوامل مؤثر بر تولید، داوری و تأیید نهایی مقالات متعهد و موظف به رعایت اصول اخلاقی نشریه هستند. تعهدات اخلاقی هر یک از این عوامل در زیر مشخص شده است.
تعهدات نویسندگان
- نویسنده مقاله متعهد است که مقاله کامل پژوهشی و یا بخشی از آن را به هیچ نشریه دیگری همزمان ارسال ننماید.
- تعهد اصلی نویسنده مقاله عبارت است از ارائه یک نسخه جامع از پژوهش، کار علمی، یا پروژه خود به همراه یک بحث علمی و واقعگرایانه از اهمیت آن.
- مقاله ارسال شده باید حاوی آن اندازه از جزییات و ارجاعات به منابع عمومی و اطلاعات باشد که همردیفان علمی نویسنده بتوانند با استفاده از آنها، کار پژوهشی انجام شده را تکرار نمایند و یا دقت و صحت آن را تأیید نمایند.
- نویسنده موظف است با ارجاعات کافی به منابع منتشر شدهای که در تعیین ماهیت پژوهش موردِ گزارش اثر داشتهاند، به فهم خواننده از طریق دسترسی سریع به آثار پیشین کمک کند. اطلاعاتی را که نویسنده بهطور خصوصی و از راه گفتوگو، مکاتبه، یا بحث با طرفهای سوم به دست آورده است، نباید در اثر گزارش نماید مگر آن که اجازه صریح (کتبی) صاحب اصلی اطلاعات را حاصل کرده باشد. همین کار در موردِ اطلاعات به دست آمده از انجام خدمات محرمانه مانند داوری مقالات یا بررسی اعطای بودجههای پژوهشی صادق خواهد بود.
- مقاله ارسال شده نباید حاوی سرقت علمی یا دادههای ساختگی باشد.
- از بخش کردن مقالات پژوهشی به چند مقاله جزئی اجتناب شود. محققانی که پژوهش گستردهای را در مورد یک موضوع به انجام رساندهاند، باید مقالات خود را به گونهای تنظیم نمایند که هر مقاله نسخه کاملی از یک جنبه خاص آن پژوهش کلی باشد.
- ارسال بیش از یک مقاله به بیش از یک نشریه از یک پژوهش واحد برای اولین انتشار کاری ناپسندیده برای نویسندگان تلقی میشود.
- برای حفظ تمامیت حقوق تألیف، باید تنها نام افرادی که در پژوهش یا پروژه و تهیه مقاله نقش و سهم داشتهاند به عنوان همکاران مولف فهرست شود.
- نویسندهای که به عنوان طرف مکاتبه معرفی میشود، گواهی میدهد که تمام افراد ذکر شده به عنوان همکار نسخه نهایی مقاله را مطالعه و موافقت خود را برای ارسال مقاله برای انتشار اعلام نمودهاند. از افراد متوفی که واجد شرایط فوق به عنوان همکار هستند نیز باید نام برده شود و تاریخ فوت آنها در پاورقی درج شود. درج اسامی جعلی به عنوان همکار ممنوع است.
تعهدات داوران
- از آنجا که بررسی و داوری مقاله در فرایند انتشار ضروری و اجتنابناپذیر است، از همه داوران تقاضا میشود که بررسی و داوری مقالات را بهطور منصفانه و عادلانه انجام دهند.
- هرگاه داوری احساس کند که واجد شرایط کافی برای بررسی مقاله نیست یا وقت کافی برای قضاوت منصفانهای از اثر ارائه شده ندارد، بلافاصله مقاله را به دفتر نشریه بازگرداند.
- داور و بررسی کننده مقاله باید کیفیت مقاله را براساس شایستگی و امتیازات آن به صورتی واقعبینانه مورد داوری قرار دهد و به استقلال فکری نویسندگان احترام گذارد. نقد شخصی هرگز پسندیده نیست.
- داوران باید از تضاد منافع و یا عواقب مترتب بر آن بپرهیزند. هرگاه مقالهای که برای بررسی و داوری ارسال شده دارای هرگونه تضاد منافع بالقوه برای شخص داور باشد یا داور نسبت به آن پیشداوری و تعصب احساس کند، بلافاصله مقاله را بدون بررسی و داوری به دفتر نشریه بازگرداند
- اطلاعات، استدلالها، یا تعبیرهای منتشر نشده مندرج در مقالاتی که برای بررسی و انتشار ارسال شدهاند، محرمانه تلقی میشوند و نباید در پژوهشهای داور مورد استفاده قرار گیرند، یا به هر نحو دیگری انتشار یابند مگر با رضایت نویسنده اصلی و با ارجاع مناسب به نام پدیدآورنده اصلی.
- داوران محترم موظفاند توضیح و توجیه کافی نسبت به داوری خود ارائه نمایند تا نویسندگان مبانی نظرات آنان را دریابند.
- هرگونه اظهار و ادعای داور مبنی بر این که مشاهده، استنتاج، یا استدلالی مسبوق به نشر است، باید مستند به ارجاعات کافی باشد.
- داور موظف است در صورت اطلاع، هرگونه تشابه جدی بین مقاله تحت بررسی با هر گونه مقاله منتشر شده یا در دست انتشار در هر نشریه دیگر را به آگاهی سردبیر برساند.
- هرگاه داور با شواهد کافی متقاعد گردد که مقاله تحت بررسی حاوی مطالب مسروقه علمی یا دادههای ساختگی است، موظف است موضوع را با سردبیر در میان گذارد.
تعهدات سردبیر و دبیران تخصصی
- نخستین مسئولیت سردبیر و دبیران تخصصی نشریه «دانش خاک و گیاه» حصول اطمینان از کارایی و انصاف در فرایند بررسی و داوری مقالات و تضمین و حفظ معیارهای برتر کیفیت حرفهای و تخصصی در مقالاتی است که برای انتشار به نشریه ارائه میشوند. معیارهای کیفیت عبارتاند از: اصالت تحقیق، مفهوم و یا کاربرد آن، ژرفاندیشی و ارتباط با تخصصهای خاک و گیاه.
- هر یک از دبیران تخصصی موظفاند توجه منصفانه و به دور از پیشداوری نسبت به همه مقالات مبذول دارند و قضاوت خود درباره هر مقاله را بر مبنای شایستگی و مزیتهای موجود آن و فارغ از هر گونه ارتباط شخصی یا آشنایی با نویسندگان قرار دهند.
- سردبیر، دبیران تخصصی و هیئت تحریریه اجازه ندارند هیچ گونه اطلاعات مربوط به مقاله تحت بررسی را نزد کسی به جز افرادی که نظر تخصصی آنان در مورد انتشار مقاله لازم است، افشا نمایند. سردبیر و هیئت تحریریه اجازه ندارند نام داوران را نیز افشا کنند.
- هرگاه سردبیر یا دبیران تخصصی، خود نویسنده یا یکی از نویسندگان مقالهای باشند، نباید در بررسی آن مقاله دخالت کنند.
- سردبیر موظف است از تضاد منافع و یا عواقب مترتب بر آن پرهیز نماید. وی نباید مقاله را به داورانی ارسال کند که مشهور به تعصب فردی نسبت به نویسنده یا موضوع مقاله میباشند.
- اطلاعات، استدلالها، یا تعبیرهای منتشر نشده مندرج در مقالاتی که برای بررسی و انتشار ارسال شده است محرمانه تلقی میشود و نباید در پژوهش های سردبیر یا دبیران تخصصی مورد استفاده قرار گیرند، یا به هر نحو دیگری انتشار یابند مگر با رضایت نویسنده اصلی و با ارجاع مناسب به نام پدیدآورنده اصلی.
- هرگاه سردبیر با شواهد و ادله متقاعد گردد که محتوا، نتیجهگیریها، منابع، یا مطالب دیگر در مقالهای که در نشریه دانش خاک و گیاه منتشر شده اشتباهآمیز یا خلاف واقع است، موظف است پس از اطلاع کتبی و درخواست از نویسندگان برای پاسخ کتبی به شبهات وارده، فوراً نسبت به چاپ غلطنامه یا اصلاحیه در نشریه مبادرت نماید. در صورت امکان، سردبیر موظف است ترتیبات لازم برای انتشار نظرات و یا مقالاتی که اشتباهات مورد نظر را آشکار میکنند، فراهم آورد.
سرقت علمی و ادبی و نحوه مقابله با آن در نشریه دانش خاک و گیاه
نشریه دانش خاک و گیاه در برخورد با سرقت ادبی و انتشار تکراری از دستورالعمل Committee on Publication Ethics (COPE) پیروی میکند.
