نقش تغییر اقلیم در تناسب کیفی و کمّی اراضی شهرستان‌های بناب و مراغه برای دانه‌های روغنی منتخب

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

تغییر اقلیم از مخاطرات بخش کشاورزی است که امنیت غذایی جوامع بشری را تهدید می‌کند. تحقیق حاضر با بررسی روند تغییر تناسب اقلیم اراضی شهرستان‌های بناب و مراغه برای دانه‌های روغنی آفتابگردان، سویا، کلزا، کنجد و گلرنگ طی دهه‌های 70 تا 90 شمسی سعی دارد گامی در راستای تولید پایدار این محصولات در بستر تغییر اقلیم بردارد. بدین منظور براساس موقعیت جغرافیایی ایستگاه‌های هواشناسی منطقه مورد مطالعه، جداسازی پهنه‌های اقلیمی با روش تیسن انجام شد. ارزیابی تناسب اقلیم محصولات هدف برای دهه‌های 70، 80 و 90 شمسی طبق روش‌های کیفی پارامتریک ریشه دوم و کمّی پهنه‌بندی زراعی-اکولوژیکی در هر واحد اقلیمی انجام گرفت. ترسیم نقشه‌های خروجی و مقایسات آماری براساس نتایج روش‌های تناسب اراضی به‌ترتیب با استفاده از نرم‌افزارهای Arc Map 10.3 و SPSS 26 صورت پذیرفت. براساس روش ارزیابی کیفی تناسب اراضی برای هر سه دهه مورد بررسی در کل منطقه کلاس تناسب اقلیم برای آفتابگردان، سویا، کنجد و گلرنگ وضعیت خیلی مناسب (S1) و برای کلزا نامناسب (N) می‌باشد. نتایج ارزیابی کمّی تناسب اراضی برمبنای مقادیر تولید پتانسیل، ضمن نشان دادن تأثیر معنی‌دار تغییر اقلیم برتناسب اقلیم، بیان نمود که برای کلزا و سویا دهه‌های 90 و 70 و برای سایر تیپ‌های بهره‌وری دهه80 بهترین تناسب اقلیم را داشته است. تغییر اقلیم با توجه به نیازهای اقلیمی متفاوت انواع تیپ‌های بهره‌وری و شرایط کشت آنها اثرات معنی‌دار منفی و گاهاً مثبت بر تناسب اقلیم دانه‌های روغنی در محدوده مورد مطالعه داشته است. تلفیق نتایج ارزیابی کیفی و کمّی تناسب اقلیم، نتایج مطلوب‌تری برای تصمیم‌گیران بخش کشاورزی برای ارائه الگوی کشت خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

دانش خاک و گیاه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار